The Purpose of life is to go toward the freedom and drop all the fears of life. - Upanishdas
About Me
44% of pm use no software, even though PWC found that the use of commercially available PM software increases performance and satisfaction. Follow Tweet

Metrics: Leading Causes of Failed Agile Project Follow Tweet
PMLOGY

Bhagwat Geeta – Chapter 18 : Sanskrit Text

अथाऽष्टादशोऽध्यायः |   मोक्षसंन्यासयोगः

अर्जुन उवाच |
संन्यासस्य महाबाहो तत्त्वमिच्छामि वेदितुम्‌ |
त्यागस्य च हृषीकेश पृथक्केशिनिषूदन ॥ BG : 18-1 ॥
श्रीभगवानुवाच |
काम्यानां कर्मणां न्यासं संन्यासं कवयो विदुः |
सर्वकर्मफलत्यागं प्राहुस्त्यागं विचक्षणाः ॥ BG : 18-2 ॥
त्याज्यं दोषवदित्येके कर्म प्राहुर्मनीषिणः |
यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यमिति चापरे ॥ BG : 18-3 ॥
निश्चयं शृणु मे तत्र त्यागे भरतसत्तम |
त्यागो हि पुरुषव्याघ्र त्रिविधः सम्प्रकीर्तितः ॥ BG : 18-4 ॥
यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत्‌ |
यज्ञो दानं तपश्चैव पावनानि मनीषिणाम्‌ ॥ BG : 18-5 ॥
एतान्यपि तु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा फलानि च |
कर्तव्यानीति मे पार्थ निश्चितं मतमुत्तमम्‌ ॥ BG : 18-6 ॥
नियतस्य तु संन्यासः कर्मणो नोपपद्यते |
मोहात्तस्य परित्यागस्तामसः परिकीर्तितः ॥ BG : 18-7 ॥
दुःखमित्येव यत्कर्म कायक्लेशभयात्त्यजेत्‌ |
स कृत्वा राजसं त्यागं नैव त्यागफलं लभेत्‌ ॥ BG : 18-8 ॥
कार्यमित्येव यत्कर्म नियतं क्रियतेऽर्जुन |
सङ्गं त्यक्त्वा फलं चैव स त्यागः सात्त्विको मतः ॥ BG : 18-9 ॥
न द्वेष्ट्यकुशलं कर्म कुशले नानुषज्जते |
त्यागी सत्त्वसमाविष्टो मेधावी छिन्नसंशयः ॥ BG : 18-10 ॥
न हि देहभृता शक्यं त्यक्तुं कर्माण्यशेषतः |
यस्तु कर्मफलत्यागी स त्यागीत्यभिधीयते ॥ BG : 18-11 ॥
अनिष्टमिष्टं मिश्रं च त्रिविधं कर्मणः फलम्‌ |
भवत्यत्यागिनां प्रेत्य न तु संन्यासिनां क्वचित्‌ ॥ BG : 18-12 ॥
पञ्चैतानि महाबाहो कारणानि निबोध मे |
साङ्ख्ये कृतान्ते प्रोक्तानि सिद्धये सर्वकर्मणाम्‌ ॥ BG : 18-13 ॥
अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम्‌ |
विविधाश्च पृथक्चेष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम्‌ ॥ BG : 18-14 ॥
शरीरवाङ्मनोभिर्यत्कर्म प्रारभते नरः |
न्याय्यं वा विपरीतं वा पञ्चैते तस्य हेतवः ॥ BG : 18-15 ॥
तत्रैवं सति कर्तारमात्मानं केवलं तु यः |
पश्यत्यकृतबुद्धित्वान्न स पश्यति दुर्मतिः ॥ BG : 18-16 ॥
यस्य नाहंकृतो भावो बुद्धिर्यस्य न लिप्यते |
हत्वाऽपि स इमाँल्लोकान्न हन्ति न निबध्यते ॥ BG : 18-17 ॥
ज्ञानं ज्ञेयं परिज्ञाता त्रिविधा कर्मचोदना |
करणं कर्म कर्तेति त्रिविधः कर्मसंग्रहः ॥ BG : 18-18 ॥
ज्ञानं कर्म च कर्ताच त्रिधैव गुणभेदतः |
प्रोच्यते गुणसङ्ख्याने यथावच्छृणु तान्यपि ॥ BG : 18-19 ॥
सर्वभूतेषु येनैकं भावमव्ययमीक्षते |
अविभक्तं विभक्तेषु तज्ज्ञानं विद्धि सात्त्विकम्‌ ॥ BG : 18-20 ॥
पृथक्त्वेन तु यज्ज्ञानं नानाभावान्पृथग्विधान्‌ |
वेत्ति सर्वेषु भूतेषु तज्ज्ञानं विद्धि राजसम्‌ ॥ BG : 18-21 ॥
यत्तु कृत्स्नवदेकस्मिन्कार्ये सक्तमहैतुकम्‌ |
अतत्त्वार्थवदल्पं च तत्तामसमुदाहृतम्‌ ॥ BG : 18-22 ॥
नियतं सङ्गरहितमरागद्वेषतः कृतम्‌ |
अफलप्रेप्सुना कर्म यत्तत्सात्त्विकमुच्यते ॥ BG : 18-23 ॥
यत्तु कामेप्सुना कर्म साहंकारेण वा पुनः |
क्रियते बहुलायासं तद्राजसमुदाहृतम्‌ ॥ BG : 18-24 ॥
अनुबन्धं क्षयं हिंसामनपेक्ष्य च पौरुषम्‌ |
मोहादारभ्यते कर्म यत्तत्तामसमुच्यते ॥ BG : 18-25 ॥
मुक्तसङ्गोऽनहंवादी धृत्युत्साहसमन्वितः |
सिद्‌ध्यसिद्‌ध्योर्निर्विकारः कर्ता सात्त्विक उच्यते ॥ BG : 18-26 ॥
रागी कर्मफलप्रेप्सुर्लुब्धो हिंसात्मकोऽशुचिः |
हर्षशोकान्वितः कर्ता राजसः परिकीर्तितः ॥ BG : 18-27 ॥
अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठो नैष्कृतिकोऽलसः |
विषादी दीर्घसूत्री च कर्ता तामस उच्यते ॥ BG : 18-28 ॥
बुद्धेर्भेदं धृतेश्चैव गुणतस्त्रिविधं शृणु |
प्रोच्यमानमशेषेण पृथक्त्वेन धनञ्जय ॥ BG : 18-29 ॥
प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च कार्याकार्ये भयाभये |
बन्धं मोक्षं च या वेत्ति बुद्धिः सा पार्थ सात्त्विकी ॥ BG : 18-30 ॥
यया धर्ममधर्मं च कार्यं चाकार्यमेव च |
अयथावत्प्रजानाति बुद्धिः सा पार्थ राजसी ॥ BG : 18-31 ॥
अधर्मं धर्ममिति या मन्यते तमसावृता |
सर्वार्थान्विपरीतांश्च बुद्धिः सा पार्थ तामसी ॥ BG : 18-32 ॥
धृत्या यया धारयते मनःप्राणेन्द्रियक्रियाः |
योगेनाव्यभिचारिण्या धृतिः सा पार्थ सात्त्विकी ॥ BG : 18-33 ॥
यया तु धर्मकामार्थान्धृत्या धारयतेऽर्जुन |
प्रसङ्गेन फलाकाङ्क्षी धृतिः सा पार्थ राजसी ॥ BG : 18-34 ॥
यया स्वप्नं भयं शोकं विषादं मदमेव च |
न विमुञ्चति दुर्मेधा धृतिः सा पार्थ तामसी ॥ BG : 18-35 ॥
सुखं त्विदानीं त्रिविधं शृणु मे भरतर्षभ |
अभ्यासाद्रमते यत्र दुःखान्तं च निगच्छति ॥ BG : 18-36 ॥
यत्तदग्रे विषमिव परिणामेऽमृतोपमम्‌ |
तत्सुखं सात्त्विकं प्रोक्तमात्मबुद्धिप्रसादजम्‌ ॥ BG : 18-37 ॥
विषयेन्द्रियसंयोगाद्यत्तदग्रेऽमृतोपमम्‌ |
परिणामे विषमिव तत्सुखं राजसं स्मृतम्‌ ॥ BG : 18-38 ॥
यदग्रे चानुबन्धे च सुखं मोहनमात्मनः |
निद्रालस्यप्रमादोत्थं तत्तामसमुदाहृतम्‌ ॥ BG : 18-39 ॥
न तदस्ति पृथिव्यां वा दिवि देवेषु वा पुनः |
सत्त्वं प्रकृतिजैर्मुक्तं यदेभिः स्यात्त्रिभिर्गुणैः ॥ BG : 18-40 ॥
ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परन्तप |
कर्माणि प्रविभक्तानि स्वभावप्रभवैर्गुणैः ॥ BG : 18-41 ॥
शमो दमस्तपः शौचं क्षान्तिरार्जवमेव च |
ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं ब्रह्मकर्म स्वभावजम्‌ ॥ BG : 18-42 ॥
शौर्यं तेजो धृतिर्दाक्ष्यं युद्धे चाप्यपलायनम्‌ |
दानमीश्वरभावश्च क्षात्रं कर्म स्वभावजम्‌ ॥ BG : 18-43 ॥
कृषिगौरक्ष्यवाणिज्यं वैश्यकर्म स्वभावजम्‌ |
परिचर्यात्मकं कर्म शूद्रस्यापि स्वभावजम्‌ ॥ BG : 18-44 ॥
स्वे स्वे कर्मण्यभिरतः संसिद्धिं लभते नरः |
स्वकर्मनिरतः सिद्धिं यथा विन्दति तच्छृणु ॥ BG : 18-45 ॥
यतः प्रवृत्तिर्भूतानां येन सर्वमिदं ततम्‌ |
स्वकर्मणा तमभ्यर्च्य सिद्धिं विन्दति मानवः ॥ BG : 18-46 ॥
श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात्‌ |
स्वभावनियतं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम्‌ ॥ BG : 18-47 ॥
सहजं कर्म कौन्तेय सदोषमपि न त्यजेत्‌ |
सर्वारम्भा हि दोषेण धूमेनाग्निरिवावृताः ॥ BG : 18-48 ॥
असक्तबुद्धिः सर्वत्र जितात्मा विगतस्पृहः |
नैष्कर्म्यसिद्धिं परमां संन्यासेनाधिगच्छति ॥ BG : 18-49 ॥
सिद्धिं प्राप्तो यथा ब्रह्म तथाप्नोति निबोध मे |
समासेनैव कौन्तेय निष्ठा ज्ञानस्य या परा ॥ BG : 18-50 ॥
बुद्‌ध्या विशुद्धया युक्तो धृत्यात्मानं नियम्य च |
शब्दादीन्विषयांस्त्यक्त्वा रागद्वेषौ व्युदस्य च ॥ BG : 18-51 ॥
विविक्तसेवी लघ्वाशी यतवाक्कायमानसः |
ध्यानयोगपरो नित्यं वैराग्यं समुपाश्रितः ॥ BG : 18-52 ॥
अहंकारं बलं दर्पं कामं क्रोधं परिग्रहम्‌ |
विमुच्य निर्ममः शान्तो ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ BG : 18-53 ॥
ब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा न शोचति न काङ्क्षति |
समः सर्वेषु भूतेषु मद्भक्तिं लभते पराम्‌ ॥ BG : 18-54 ॥
भक्त्या मामभिजानाति यावान्यश्चास्मि तत्त्वतः |
ततो मां तत्त्वतो ज्ञात्वा विशते तदनन्तरम्‌ ॥ BG : 18-55 ॥
सर्वकर्माण्यपि सदा कुर्वाणो मद्‌व्यपाश्रयः |
मत्प्रसादादवाप्नोति शाश्वतं पदमव्ययम्‌ ॥ BG : 18-56 ॥
चेतसा सर्वकर्माणि मयि संन्यस्य मत्परः |
बुद्धियोगमुपाश्रित्य मच्चित्तः सततं भव ॥ BG : 18-57 ॥
मच्चित्तः सर्वदुर्गाणि मत्प्रसादात्तरिष्यसि |
अथ चेत्त्वमहंकारान्न श्रोष्यसि विनङ्क्ष्यसि ॥ BG : 18-58 ॥
यदहंकारमाश्रित्य न योत्स्य इति मन्यसे |
मिथ्यैष व्यवसायस्ते प्रकृतिस्त्वां नियोक्ष्यति ॥ BG : 18-59 ॥
स्वभावजेन कौन्तेय निबद्धः स्वेन कर्मणा |
कर्तुं नेच्छसि यन्मोहात्करिष्यस्यवशोपि तत्‌ ॥ BG : 18-60 ॥
ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेऽर्जुन तिष्ठति |
भ्रामयन्सर्वभूतानि यन्त्रारूढानि मायया ॥ BG : 18-61 ॥
तमेव शरणं गच्छ सर्वभावेन भारत |
तत्प्रसादात्परां शान्तिं स्थानं प्राप्स्यसि शाश्वतम्‌ ॥ BG : 18-62 ॥
इति ते ज्ञानमाख्यातं गुह्याद्‌गुह्यतरं मया |
विमृश्यैतदशेषेण यथेच्छसि तथा कुरु ॥ BG : 18-63 ॥
सर्वगुह्यतमं भूयः शृणु मे परमं वचः |
इष्टोऽसि मे दृढमिति ततो वक्ष्यामि ते हितम्‌ ॥ BG : 18-64 ॥
मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु |
मामेवैष्यसि सत्यं ते प्रतिजाने प्रियोऽसि मे ॥ BG : 18-65 ॥
सर्वधर्मान्परित्यज्य मामेकं शरणं व्रज |
अहं त्वा सर्वपापेभ्यो मोक्षयिष्यामि मा शुचः ॥ BG : 18-66 ॥
इदं ते नातपस्काय नाभक्ताय कदाचन |
न चाशुश्रूषवे वाच्यं न च मां योऽभ्यसूयति ॥ BG : 18-67 ॥
य इदं परमं गुह्यं मद्भक्तेष्वभिधास्यति |
भक्तिं मयि परां कृत्वा मामेवैष्यत्यसंशयः ॥ BG : 18-68 ॥
न च तस्मान्मनुष्येषु कश्चिन्मे प्रियकृत्तमः |
भविता न च मे तस्मादन्यः प्रियतरो भुवि ॥ BG : 18-69 ॥
अध्येष्यते च य इमं धर्म्यं संवादमावयोः |
ज्ञानयज्ञेन तेनाहमिष्टः स्यामिति मे मतिः ॥ BG : 18-70 ॥
श्रद्धावाननसूयश्च शृणुयादपि यो नरः |
सोऽपि मुक्तः शुभाँल्लोकान्प्राप्नुयात्पुण्यकर्मणाम्‌ ॥ BG : 18-71 ॥
कच्चिदेतच्छ्रुतं पार्थ त्वयैकाग्रेण चेतसा |
कच्चिदज्ञानसम्मोहः प्रनष्टस्ते धनञ्जय ॥ BG : 18-72 ॥
अर्जुन उवाच |
नष्टो मोहः स्मृतिर्लब्धा त्वत्प्रसादान्मयाच्युत |
स्थितोऽस्मि गतसन्देहः करिष्ये वचनं तव ॥ BG : 18-73 ॥
सञ्जय उवाच |
इत्यहं वासुदेवस्य पार्थस्य च महात्मनः |
संवादमिममश्रौषमद्भुतं रोमहर्षणम्‌ ॥ BG : 18-74 ॥
व्यासप्रसादाच्छ्रुतवानेतद्गुह्यमहं परम्‌ |
योगं योगेश्वरात्कृष्णात्साक्षात्कथयतः स्वयम्‌ ॥ BG : 18-75 ॥
राजन्संस्मृत्य संस्मृत्य संवादमिममद्भुतम्‌ |
केशवार्जुनयोः पुण्यं हृष्यामि च मुहुर्मुहुः ॥ BG : 18-76 ॥
तच्च संस्मृत्य संस्मृत्य रूपमत्यद्भुतं हरेः |
विस्मयो मे महान्‌ राजन्हृष्यामि च पुनः पुनः ॥ BG : 18-77 ॥
यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः |
तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम ॥ BG : 18-78 ॥

ॐ तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु
ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे
मोक्षसंन्यासयोगो नाम अष्टादशोऽध्यायः || 18||

Want to add something?

Loading Facebook Comments ...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

 

Loading Disqus Comments ...
0 Shares
Share
Tweet
Share
+1
Pin